Trong bối cảnh các quan hệ dân sự, thương mại và đầu tư ngày càng đa dạng, người nước ngoài sinh sống, làm việc và thực hiện giao dịch tại Việt Nam có thể phát sinh nhu cầu ghi nhận lại các sự kiện, hành vi thực tế bằng Vi bằng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Người nước ngoài có được yêu cầu lập Vi bằng tại Việt Nam không?
Về nguyên tắc, pháp luật về Vi bằng không quy định chỉ công dân Việt Nam mới được quyền yêu cầu lập Vi bằng.
Do đó, người nước ngoài đang sinh sống, làm việc hoặc tham gia các quan hệ dân sự, thương mại tại Việt Nam có thể yêu cầu Thừa phát lại lập Vi bằng để ghi nhận những sự kiện, hành vi có thật xảy ra tại Việt Nam, nếu nội dung yêu cầu đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật và không thuộc trường hợp bị cấm lập Vi bằng.
Việc có lập được Vi bằng hay không sẽ được Thừa phát lại xem xét trên cơ sở nội dung, mục đích, tính chất của sự kiện, hành vi cần ghi nhận và các quy định pháp luật có liên quan.
Một số trường hợp người nước ngoài có thể yêu cầu lập Vi bằng
Tùy từng trường hợp cụ thể, người nước ngoài có thể có nhu cầu lập Vi bằng để ghi nhận:
- Việc giao nhận tiền, tài sản, hàng hóa trong các giao dịch được thực hiện tại Việt Nam;
- Hiện trạng nhà ở, tài sản, công trình, địa điểm tại thời điểm ghi nhận;
- Hiện trạng tài sản đang được thuê, quản lý, sử dụng hoặc đang phát sinh tranh chấp;
- Việc thực hiện hoặc không thực hiện một hành vi cụ thể tại một thời điểm, địa điểm nhất định;
- Các sự kiện, hành vi thực tế khác có liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của người yêu cầu.
Đối với mỗi trường hợp, Thừa phát lại sẽ đánh giá cụ thể để bảo đảm nội dung yêu cầu không thuộc các trường hợp không được lập Vi bằng và việc lập Vi bằng phù hợp với quy định của pháp luật.
Người nước ngoài cần chuẩn bị gì khi yêu cầu lập Vi bằng?
Khi yêu cầu lập Vi bằng, người nước ngoài nên chuẩn bị các giấy tờ và thông tin cần thiết, trong đó có thể bao gồm:
1. Giấy tờ tùy thân
Hộ chiếu và các giấy tờ liên quan đến việc nhập cảnh, cư trú tại Việt Nam theo từng trường hợp.
2. Thông tin về sự kiện, hành vi cần ghi nhận
Cần cung cấp thông tin về:
- Nội dung sự kiện, hành vi;
- Thời gian dự kiến;
- Địa điểm xảy ra sự kiện, hành vi;
- Những cá nhân, tổ chức có liên quan;
- Các tài liệu, hình ảnh, video hoặc giấy tờ liên quan nếu có.
3. Tài liệu chứng minh quyền và lợi ích liên quan
Tùy từng trường hợp, người yêu cầu có thể cần cung cấp hợp đồng, giấy tờ giao dịch hoặc tài liệu khác có liên quan để Thừa phát lại có cơ sở xem xét yêu cầu.
4. Người phiên dịch trong trường hợp cần thiết
Nếu người yêu cầu không sử dụng thành thạo tiếng Việt, cần lưu ý về việc bố trí người phiên dịch phù hợp với quy định pháp luật, nhằm bảo đảm người yêu cầu hiểu rõ nội dung, quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình lập Vi bằng.
6. Một số lưu ý quan trọng
Người nước ngoài khi yêu cầu lập Vi bằng tại Việt Nam cần lưu ý:
- Vi bằng không làm phát sinh quyền đối với tài sản
Vi bằng chủ yếu có chức năng ghi nhận sự kiện, hành vi có thật. Việc lập Vi bằng không đồng nghĩa với việc Nhà nước công nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc quyền khác đối với tài sản.
- Vi bằng không thay thế công chứng, chứng thực
Đối với những giao dịch mà pháp luật yêu cầu phải công chứng, chứng thực hoặc phải thực hiện theo một hình thức pháp lý bắt buộc khác, Vi bằng không thay thế cho thủ tục đó.
- Cần tuân thủ quy định chuyên ngành
Đặc biệt đối với các vấn đề liên quan đến nhà ở, đất đai, bất động sản, đầu tư, kinh doanh hoặc tài sản thuộc diện có điều kiện, người nước ngoài cần đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật chuyên ngành áp dụng cho từng trường hợp.
- Nội dung yêu cầu phải phù hợp quy định về lập Vi bằng
Không phải mọi sự kiện, hành vi đều có thể được ghi nhận bằng Vi bằng. Trước khi thực hiện, người yêu cầu nên cung cấp đầy đủ thông tin để Thừa phát lại đánh giá tính phù hợp của yêu cầu với quy định pháp luật.
Kết luận
Người nước ngoài có thể yêu cầu lập Vi bằng tại Việt Nam để ghi nhận các sự kiện, hành vi có thật xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam, nếu yêu cầu đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật và không thuộc trường hợp không được lập Vi bằng.
Vi bằng có thể là một phương thức hữu ích giúp ghi nhận khách quan sự kiện, hành vi tại một thời điểm, địa điểm cụ thể, từ đó tạo thêm nguồn tài liệu, chứng cứ để cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi cần thiết.
Đối với mỗi trường hợp cụ thể, đặc biệt là các giao dịch có yếu tố nước ngoài, nhà ở, đất đai hoặc tài sản có điều kiện, người yêu cầu nên trao đổi trước với Thừa phát lại để được kiểm tra và hướng dẫn về điều kiện, phạm vi và trình tự lập Vi bằng.

