Cha mẹ có được thay con dưới 18 tuổi từ chối nhận di sản thừa kế không?

Khi được hưởng di sản thừa kế, không phải người thừa kế nào cũng mong muốn tiếp nhận phần tài sản mà mình được hưởng. Tuy nhiên, đối với người chưa đủ 18 tuổi, việc từ chối nhận di sản không chỉ liên quan đến quyền thừa kế mà còn đặt ra vấn đề về năng lực hành vi dân sự, quyền đại diện của cha mẹ, người giám hộ và việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

Vậy con dưới 18 tuổi có được từ chối nhận di sản thừa kế không? Cha mẹ có được thay con quyết định từ chối nhận di sản hay không?


Từ chối nhận di sản thừa kế là gì?

Theo Điều 610 và Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, đồng thời có quyền từ chối nhận di sản theo quy định pháp luật.

Từ chối nhận di sản thừa kế được hiểu là việc người thừa kế thể hiện ý chí không tiếp nhận phần di sản mà mình được hưởng. Đây là quyền dân sự được pháp luật công nhận, cho phép người thừa kế chủ động quyết định việc tiếp nhận di sản. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền này phải đáp ứng các điều kiện luật định, không được nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản đối với người khác.


Điều kiện từ chối nhận di sản thừa kế

Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc từ chối nhận di sản phải đáp ứng các yêu cầu sau:

Thứ nhất, không nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản đối với người khác. Người thừa kế không được lợi dụng quyền từ chối nhận di sản để né tránh các nghĩa vụ tài sản mà mình phải thực hiện.

Thứ hai, việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản. Văn bản từ chối nhận di sản phải được gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác và người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

Thứ ba, việc từ chối phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản. Sau khi di sản đã được phân chia, người thừa kế không thể chỉ căn cứ vào Điều 620 để thực hiện việc từ chối nhận di sản theo thủ tục này.

Như vậy, quyền từ chối nhận di sản phải được thực hiện đúng mục đích, hình thức và thời điểm theo quy định pháp luật.


Con dưới 18 tuổi có được từ chối nhận di sản thừa kế không?

Bộ luật Dân sự năm 2015 không quy định người thừa kế phải đủ 18 tuổi mới có quyền từ chối nhận di sản. Tuy nhiên, đối với người chưa thành niên, việc thực hiện quyền này phải được xem xét đồng thời với các quy định về năng lực hành vi dân sự, đại diện theo pháp luật, giám hộ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

Trường hợp 1: Người dưới 18 tuổi có cha, mẹ là người đại diện theo pháp luật

Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự năm 2015, năng lực xác lập, thực hiện giao dịch dân sự của người chưa thành niên được xác định theo từng nhóm độ tuổi:

  • Người chưa đủ 6 tuổi: Việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự do người đại diện theo pháp luật thực hiện.
  • Người từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: Khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày phù hợp với lứa tuổi.
  • Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: Có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và các giao dịch khác mà luật quy định phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật.

Bên cạnh đó, Điều 73, Điều 76 và Điều 77 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về quyền đại diện, quản lý và định đoạt tài sản riêng của con, trong đó đặt ra những giới hạn nhằm bảo vệ lợi ích của người chưa thành niên.

– Đối với việc định đoạt tài sản riêng của con dưới 15 tuổi do cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý, việc định đoạt phải vì lợi ích của con; nếu con từ đủ 9 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

– Đối với con từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, pháp luật cho phép con định đoạt tài sản riêng nhưng vẫn đặt ra yêu cầu về sự đồng ý bằng văn bản của cha mẹ hoặc người giám hộ đối với một số loại tài sản và giao dịch nhất định.

Do đó, việc con dưới 18 tuổi từ chối nhận di sản không thể được áp dụng theo một cách thức chung cho mọi trường hợp. Cần căn cứ vào độ tuổi của người thừa kế, tính chất của việc từ chối, loại di sản và phạm vi đại diện theo quy định pháp luật. Đặc biệt, cha mẹ không thể chỉ dựa vào tư cách người đại diện theo pháp luật để tùy ý từ chối nhận di sản thay con, nhất là khi việc từ chối có thể làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của con.

 

Trường hợp 2: Người dưới 18 tuổi có người giám hộ là người đại diện theo pháp luật

Theo Điều 55 và Điều 56 Bộ luật Dân sự năm 2015, người giám hộ có trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được giám hộ, đồng thời thực hiện việc đại diện trong phạm vi pháp luật quy định.

Điều 59 Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng đặt ra các giới hạn đối với việc quản lý, thực hiện giao dịch liên quan đến tài sản của người được giám hộ. Theo đó, người giám hộ phải thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản vì lợi ích của người được giám hộ. Đối với các giao dịch thuộc trường hợp luật định liên quan đến tài sản có giá trị lớn, phải có sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ.

Vì vậy, khi xem xét việc từ chối nhận di sản thay cho người chưa thành niên, người giám hộ phải căn cứ vào quyền và lợi ích hợp pháp của người được giám hộ, không được quyết định chỉ vì lợi ích hoặc mong muốn cá nhân. Việc có cần sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ hay không phải được xác định trên cơ sở bản chất của giao dịch và quy định pháp luật áp dụng đối với từng trường hợp cụ thể.


Con chưa thành niên còn được pháp luật bảo vệ quyền thừa kế như thế nào?

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015, con chưa thành niên là một trong những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Trường hợp người lập di chúc không cho con chưa thành niên hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật thì về nguyên tắc, người con vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất đó nếu di sản được chia theo pháp luật.

Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản hợp pháp theo Điều 620 hoặc người không có quyền hưởng di sản theo khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự năm 2015. Quy định trên thể hiện cơ chế bảo vệ đặc biệt của pháp luật đối với quyền thừa kế của con chưa thành niên. Vì vậy, việc từ chối nhận di sản của người dưới 18 tuổi cần được xem xét thận trọng để tránh làm ảnh hưởng trái pháp luật đến quyền lợi của họ.


KẾT LUẬN

Pháp luật không có quy định cấm tuyệt đối người dưới 18 tuổi từ chối nhận di sản thừa kế. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền này phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015, đồng thời tuân thủ các quy định về năng lực hành vi dân sự, đại diện theo pháp luật, giám hộ và bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên.

Cha mẹ hoặc người giám hộ không được tùy ý thay người chưa thành niên từ chối nhận di sản vì lợi ích của mình hoặc của người khác. Đặc biệt, đối với những trường hợp di sản có giá trị lớn, là nhà đất hoặc có nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích giữa những người thừa kế, cần xem xét đầy đủ hồ sơ và các quy định pháp luật có liên quan trước khi thực hiện.

====================================
𝐕𝐚̆𝐧 𝐩𝐡𝐨̀𝐧𝐠 𝐓𝐡𝐢 𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐚́𝐧 𝐝𝐚̂𝐧 𝐬𝐮̛̣ 𝐇𝐚̀ Đ𝐨̂𝐧𝐠 đ𝐨̂̀𝐧𝐠 𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐜𝐮̀𝐧𝐠 𝐤𝐡𝐚́𝐜𝐡 𝐡𝐚̀𝐧𝐠 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐯𝐢𝐞̣̂𝐜 𝐛𝐚̉𝐨 𝐯𝐞̣̂ 𝐪𝐮𝐲𝐞̂̀𝐧 𝐯𝐚̀ 𝐥𝐨̛̣𝐢 𝐢́𝐜𝐡 𝐡𝐨̛̣𝐩 𝐩𝐡𝐚́𝐩 𝐭𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐪𝐮𝐚 𝐜𝐚́𝐜 𝐡𝐨𝐚̣𝐭 đ𝐨̣̂𝐧𝐠:
✅ 𝐓𝐡𝐢 𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐚́𝐧 𝐝𝐚̂𝐧 𝐬𝐮̛̣
✅ 𝐗𝐚́𝐜 𝐦𝐢𝐧𝐡 đ𝐢𝐞̂̀𝐮 𝐤𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐭𝐡𝐢 𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐚́𝐧
✅ 𝐓𝐨̂́𝐧𝐠 đ𝐚̣𝐭 𝐠𝐢𝐚̂́𝐲 𝐭𝐨̛̀
✅ 𝐋𝐚̣̂𝐩 𝐯𝐢 𝐛𝐚̆̀𝐧𝐠 𝐭𝐡𝐞𝐨 𝐪𝐮𝐲 đ𝐢̣𝐧𝐡 𝐩𝐡𝐚́𝐩 𝐥𝐮𝐚̣̂𝐭
====================================
VĂN PHÒNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ HÀ ĐÔNG
⚖️ 𝐓𝐚̣̂𝐧 𝐭𝐚̂𝐦 – 𝐂𝐡𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐧𝐠𝐡𝐢𝐞̣̂𝐩 – 𝐂𝐡𝐮𝐚̂̉𝐧 𝐦𝐮̛̣𝐜 ⚖️
====================================
🏢 𝐓𝐫𝐮̣ 𝐬𝐨̛̉: 𝐀𝟐𝟔 𝐤𝐡𝐮 đ𝐚̂́𝐮 𝐠𝐢𝐚́ 𝐪𝐮𝐲𝐞̂̀𝐧 𝐬𝐮̛̉ 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 đ𝐚̂́𝐭 𝐕𝐚̣𝐧 𝐏𝐡𝐮́𝐜, 𝐩𝐡𝐮̛𝐨̛̀𝐧𝐠 𝐇𝐚̀ Đ𝐨̂𝐧𝐠, 𝐭𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐩𝐡𝐨̂́ 𝐇𝐚̀ 𝐍𝐨̣̂𝐢
🌏 𝐖𝐞𝐛𝐬𝐢𝐭𝐞: www.thadshadong.com
🌏 𝐄𝐦𝐚𝐢𝐥: thadshadong@gmail.com
🌏 𝐙𝐚𝐥𝐨: http://zalo.me/0919256838
🌏 𝐙𝐚𝐥𝐨 𝐎𝐀: https://zalo.me/1185111006830167616
🌏 𝐇𝐨𝐭𝐥𝐢𝐧𝐞: 𝟎𝟗𝟏𝟗 𝟐𝟓𝟔 𝟖𝟑𝟖 – 𝟎𝟗𝟏 𝟑𝟑𝟗 𝟐𝟖𝟑𝟖