Đăng ảnh người khác lên mạng xã hội để đòi nợ có thể bị xử lý hình sự?

Hiện nay, khi phát sinh tranh chấp vay mượn tiền, nhiều người cho rằng mình là chủ nợ nên có quyền “bóc phốt”, công khai thông tin người vay để buộc trả nợ bằng cách đăng tải hình ảnh, video, số điện thoại hoặc thông tin cá nhân của “con nợ” lên Facebook, TikTok, Zalo… nhằm gây áp lực để đòi tiền.

Tuy nhiên, trên thực tế, hành vi này có thể khiến chính chủ nợ đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý nghiêm trọng, từ xử phạt vi phạm hành chính cho đến bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín hoặc đời sống riêng tư của người khác.

Có được đăng hình ảnh, thông tin của “con nợ” lên mạng xã hội để đòi nợ?

Theo Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của người khác phải được người đó đồng ý, trừ một số trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định.

Bên cạnh đó, Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của mỗi người là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Việc thu thập, sử dụng hoặc công khai thông tin cá nhân của người khác phải được sự đồng ý của họ, trừ trường hợp pháp luật cho phép.

Như vậy, dù một người đang nợ tiền hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì chủ nợ cũng không được tự ý đăng tải hình ảnh, video, số điện thoại, địa chỉ hoặc các thông tin cá nhân khác của họ lên mạng xã hội nhằm gây áp lực đòi nợ nếu chưa được sự đồng ý của người đó.

Nếu hành vi đăng tải làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín hoặc đời sống riêng tư của người khác thì tùy tính chất, mức độ vi phạm, người đăng tải có thể:

Bị xử phạt vi phạm hành chính;
Bị buộc gỡ bỏ nội dung đăng tải;
Buộc xin lỗi, cải chính công khai;
Bồi thường thiệt hại;
Thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài ra, người có hình ảnh bị đăng tải trái phép còn có quyền yêu cầu Tòa án buộc người vi phạm chấm dứt hành vi sử dụng hình ảnh, xóa bỏ bài viết và bồi thường thiệt hại nếu có phát sinh thiệt hại thực tế.

Chủ nợ có thể bị xử lý như thế nào khi đăng hình người khác lên mạng để đòi nợ?

Đòi lại khoản tiền cho vay là quyền hợp pháp của chủ nợ. Tuy nhiên, quyền này phải được thực hiện đúng trình tự và đúng quy định pháp luật.

Việc tự ý đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân hoặc “bóc phốt” người khác trên mạng xã hội không chỉ xâm phạm quyền nhân thân mà còn có thể khiến người đăng tải đối mặt với nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Có thể bị xử phạt hành chính đến 30 triệu đồng

Theo điểm e khoản 3 Điều 102 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, hành vi thu thập, sử dụng thông tin cá nhân của người khác mà không được sự đồng ý hoặc sử dụng sai mục đích có thể bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Ngoài ra, khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP cũng quy định xử phạt đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để:

Đăng tải thông tin sai sự thật;
Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân;
Công khai thông tin thuộc đời sống riêng tư của người khác.

Cụ thể:

Hành vi đăng tải nội dung mang tính bêu riếu, xúc phạm, vu khống có thể bị phạt từ 10 – 20 triệu đồng;
Hành vi tự ý công khai thông tin đời sống riêng tư, bí mật cá nhân có thể bị phạt từ 20 – 30 triệu đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị buộc gỡ bỏ toàn bộ nội dung vi phạm trên mạng xã hội.

Như vậy, việc đăng hình ảnh, số điện thoại, địa chỉ hoặc giấy tờ tùy thân của “con nợ” lên Facebook, TikTok, Zalo để đòi tiền không phải là cách đòi nợ hợp pháp mà còn có thể khiến chủ nợ bị xử phạt đến 30 triệu đồng.

Trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người khác thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội làm nhục người khác” theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Theo quy định này:

Người xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị:
- Phạt cảnh cáo;
- Phạt tiền từ 10 – 30 triệu đồng;
- Hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
Trường hợp sử dụng mạng xã hội, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội thì có thể bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Nếu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng như làm nạn nhân rối loạn tâm thần nặng hoặc tự sát thì mức phạt tù có thể lên đến 05 năm.

Do đó, nhiều người cho rằng đăng bài “bóc phốt” con nợ chỉ là cách gây áp lực đòi tiền. Tuy nhiên, chỉ vì một bài đăng thiếu kiểm soát, người đăng tải hoàn toàn có thể từ vị trí “chủ nợ” trở thành người vi phạm pháp luật.

Đòi nợ như thế nào cho đúng quy định pháp luật?

Khi bên vay chậm trả tiền, người cho vay nên ưu tiên các biện pháp hợp pháp như:

Liên hệ trực tiếp để trao đổi;
Gửi văn bản, tin nhắn hoặc email nhắc nợ;
Thương lượng phương án trả nợ phù hợp;
Yêu cầu lập cam kết thanh toán;
Khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu buộc trả nợ.

Trường hợp người vay có dấu hiệu bỏ trốn, tẩu tán tài sản hoặc cố tình chiếm đoạt thì người cho vay có thể trình báo cơ quan Công an để được xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

Người bị đăng hình ảnh lên mạng xã hội để đòi nợ cần làm gì?

Khi bị đăng tải hình ảnh hoặc thông tin cá nhân trái phép trên mạng xã hội, người bị hại có thể thực hiện các biện pháp sau:

1. Tố cáo đến cơ quan Công an

Người bị hại có thể làm đơn tố cáo gửi cơ quan Công an để yêu cầu xử lý hành vi vi phạm.

Kèm theo đơn nên có các tài liệu chứng minh như:

Ảnh chụp màn hình bài viết;
Video;
Tin nhắn;
Bình luận;
Các tài liệu chứng minh hành vi xúc phạm hoặc công khai thông tin trái phép.

2. Khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu bồi thường

Người bị đăng hình ảnh còn có quyền khởi kiện yêu cầu:

Gỡ bỏ bài viết, hình ảnh vi phạm;
Xin lỗi, cải chính công khai;
Bồi thường thiệt hại về tinh thần, danh dự, nhân phẩm, uy tín.

3. Chủ động lưu giữ chứng cứ vi phạm

Trên thực tế, sau khi biết bị tố cáo hoặc khởi kiện, người đăng tải thường nhanh chóng xóa bài viết hoặc khóa tài khoản mạng xã hội.

Vì vậy, người bị hại cần chủ động:

Chụp màn hình;
Quay video;
Sao lưu bài viết;
Lập vi bằng ghi nhận nội dung vi phạm.

Đây sẽ là căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi trong quá trình giải quyết vụ việc.

Kết luận

Đòi nợ là quyền hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Tuy nhiên, quyền này phải được thực hiện đúng quy định pháp luật.

Việc tự ý đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác lên mạng xã hội để “bóc phốt”, gây áp lực đòi nợ không phải là biện pháp hợp pháp mà còn có thể khiến chính chủ nợ bị xử phạt hành chính, buộc bồi thường thiệt hại hoặc thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Khi phát sinh tranh chấp vay mượn tiền bạc, người dân nên lựa chọn các biện pháp đúng pháp luật như thương lượng, yêu cầu thanh toán bằng văn bản hoặc khởi kiện tại Tòa án để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, tránh những hành vi cực đoan dẫn đến hậu quả pháp lý đáng tiếc.

====================================

𝐕𝐢 𝐛𝐚̆̀𝐧𝐠 𝐥𝐚̀ 𝐧𝐠𝐮𝐨̂̀𝐧 𝐜𝐡𝐮̛́𝐧𝐠 𝐜𝐮̛́ đ𝐞̂̉ 𝐓𝐨̀𝐚 𝐚́𝐧 𝐧𝐡𝐚̂𝐧 𝐝𝐚̂𝐧 𝐯𝐚̀ 𝐜𝐚́𝐜 𝐜𝐨̛ 𝐪𝐮𝐚𝐧 𝐜𝐨́ 𝐭𝐡𝐚̂̉𝐦 𝐪𝐮𝐲𝐞̂̀𝐧 𝐱𝐞𝐦 𝐱𝐞́𝐭 𝐤𝐡𝐢 𝐠𝐢𝐚̉𝐢 𝐪𝐮𝐲𝐞̂́𝐭 𝐯𝐮̣ 𝐯𝐢𝐞̣̂𝐜 𝐭𝐡𝐞𝐨 𝐪𝐮𝐲 đ𝐢̣𝐧𝐡 𝐜𝐮̉𝐚 𝐩𝐡𝐚́𝐩 𝐥𝐮𝐚̣̂𝐭.